20 Aralık 2016 Salı

Maktu Ücret Nedir? Maktu Ücret Üzerinden Kesinti Yapılır Mı?

Ücretin maktu ücret olarak ödenmesi durumunda, özellikle işçilerin ücretsiz izin süreleri, istirahat süreleri ve izinsiz olarak işe gelmemeleri halinde, bu kişilerin ücretlerinden kesinti yapılıp yapılmayacağı ciddi sorunlara sebep olmaktadır. Aynı şekilde, 5510 sayılı Kanuna göre de bu kişilerin prim ödeme gün sayılarının kaç gün üzerinden yapılacağı kuşkulara neden olmaktadır. Maktu ücret bu yönüyle,4857 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun arasında bir çelişki yaşanmaktadır. 
Kanunlarda, maktu ücret kavramını açıklayıcı hüküm bulunmaması ,uygulamalarda ,resmi Kurum ve özel firmalar arasında sıkıntılara neden olmaktadır. Bu yazımızda, bu tür çelişkili sorunlara değinerek, mevcut kanunlara karşısında yapılması gerekenleri değerlendirmek olacaktır.
Ücret Kavramı:4857 sayılı Kanuna göre ücret “Ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.” Aynı şekilde,6098 sayılı Borçlar Kanunun 406.maddesinde de “aksine adet olmadıkça, işçiye ücreti her ayın sonunda ödenir. Ancak, hizmet sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha kısa ödeme süreleri belirlenebilir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.
Maktu Ücret Kavramı: İş Kanunun 48.ve 49.maddelerinde en önemli kelime “aylık ücretli işçi” tabiridir. Bu kanunlar, ayın kaç gün çekip çekmediğine bakılmaksızın işçiye maktu bir ücret ödenmesi şeklidir. Ücretin ayda bir aylık olarak ödenmesi ayrı şey, maktu olarak ödenmesi ayrı bir şeydir. Maktu bir ücretten bahsedebilmek için, istisnai bir uygulama olduğundan, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya çalışma şartlarıyla belirlenmiş olması gerekir.
Çalışanın eline her ay aynı miktarda ücretin geçmesi “maktu (aylık) ücret” anlamına gelmektedir. Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil gibi ücretleri de kapsayan ücret türüdür. Sözleşmede  maktu aylık ücret olarak belirlenmişse ,çalışana ayrıca hafta tatili ve genel tatil ücreti ödenmez. Ayın günlerinin 28,29,30,31 gibi farklılık göstermesi halinde de ödenecek ücret tutarı değişmeyecektir.

Maktu Ücret de İstirahat: Maktu ücret alan işçiler, istirahat alsalar dahi, ücretlerinden herhangi bir kesinti yapılmamalıdır. Maktu ücret alan işçiler böylelikle istirahatli dahi olsalar aylıklarını tam almaktadırlar. Bu durum, aylığını tam alan işçinin sigorta bildiriminde tam yapılması zorunluluğunu güdeme getirmektedir.
Maktu ücret olduğu halde hastalık nedeniyle ücret tam ödenmezse “ücret ödeme” cezası kesileceğini düşünüyorum. Çünkü, maktu ücret olarak yapılan bir sözleşme bağlayıcıdır. Hatta eksik bir ücret ödemek işçiye 4857 /24-2/e göre “İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse” hükmüne göre işçiye haklı nedenle fesih hakkını verir.

Maktu Ücret de Devamsızlık: Aylık ücretli işçilerin hastalık, izin ve sair sebeplerle mazeretli olduğu hallerde aylığından bir kesinti yapılmayacaktır. İşverenden izin almaksızın, mazeretsiz bir şekilde işe gelmeyen işçilerden işe gelmediği günlere ilişkin ücretlerinin kesileceği muhakkakdır.Ayrıca,4857 sayılı Kanunun 25.Maddesinin 2/f fıkrasındaki sürelerle işçinin işe gelmemesi işveren yönünden haklı fesih halidir.
Aylık ücretli işçiden kasıt, ücretin maktu olarak sözleşme ile belirlenmiş olmasıdır. İşçinin istirahatli olduğu sürede geçici iş görmezlik ödeneği alması halinde, işveren tarafından ödenecek ücret, ödenecek tutar kadar mahsup edilerek ödenecektir.
Maktu Ücret İle Asgari Ücreti Karıştırmak: İşyerlerinde uygulanmak istenen ücret sisteminin belirlenmesinde dikkat edilmesi gereken bir diğer konu ise asgari ücrettir. Asgari Ücret Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin (d) bendinde asgari ücret; işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatlarının üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret olarak tanımlamıştır. Yine, aynı Yönetmeliğin “Ücretin Belirlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde, ”Komisyon, asgari ücreti bütün işkollarını kapsayacak şekilde belirler. Ücretin bir günlük olarak belirlenmesi esastır. Aylık, haftalık, saat başına ,parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen durumlarda gerekli ayarlamalar buna göre yapılır.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu düzenlemelerde anlaşılacağı üzere ,asgari ücret günlük olarak hesaplanmakta ve asgari ücretin altında ücret ödemesi yapılmamaktadır.
Bazı işyerleri, maktu aylık ücret ve günlük ücret arasında karma bir uygulama geliştirmektedir. Farkında olup yada farkında olmadan günlük asgari ücret sınırının altında kalabilmektedirler. Bunun bir nedeni olarak, günlük olarak belirlenen asgari ücretin, maktu aylık ücret olarak hesabının otuz gün üzerinden yapılmasıdır.
Oysa asgari ücretle çalışan bir işçiye, günlük ücret ödeme sistemi uygulanan bir işyerinde, ay 31 bir gün çekiyorsa,30 gün sigorta günü olup ,31 günlük ücret ödemesi yapılır.
Uygulama da maktu aylık ücretin yanlış uygulanması, çalışanları hak mağduru olmasını ve işverenleri kanunlar karşısında zor durumda bırakabileceği  kaçınılmaz olacaktır.

Sağlıcakla kalın…

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder