5 Mart 2016 Cumartesi

Yıllık Ücretli İznin 4857 Sayılı İş Kanuna Uygun Kullanılması


Amaç: Dinlenerek çalışma istemlerini koruyabilmeleri, bedensel ve ruhsal sağlıklarını korumaları, motivasyonlarını artırmaları ve böylece işletmelerde iş verimliliğinin artması amacıyla işçilere yıllık ücretli izin kullandırılmaktadır.
1.YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKININ DOĞMASI İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR

·          Yıllık ücretli izin hakkının doğabilmesi için gerekli şartlar 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 ila 62. maddeleri ile Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 4. maddesinde gösterilmiştir.

·          4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilerden, iş yerine girdiği günden başlayarak, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olanlara, iş yerindeki kıdemlerine göre yıllık ücretli izin verilmektedir.

·          İşçi, hesaplanacak her hizmet yılına karşılık yıllık iznini, gelecek hizmet yılı içinde kullanır.(İş K. md. 54/4)
1.1.İşyerinin 4857 Sayılı İş Kanununa Tabi Olması

·          İş yerinin, İş Kanunu’nun kapsamına girmesi koşulu, İş Kanunu ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde aranmıştır. Bu itibarla, İş Kanunu kapsamına girmeyen bir iş yerinde çalışan işçi, yıllık izin hakkına sahip değildir.
1.2.İşçi ve İşveren İlişkisinin İş Sözleşmesine Bağlı Olması

·          İşçinin, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yıllık ücretli izin hakkı kazanabilmesi için, işçi ve işveren arasında iş sözleşmesi olması gerekir (İş K. md.1). Ancak İş Kanunu kapsamına girmeyen bir çalışan, Sendikalar Kanunu’na göre işçi ise ve toplu iş sözleşmesinde de bu yolda hüküm varsa, o kişi de yıllık ücretli izin hakkından yararlanabilir.

·          Yeni Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 12. maddesi hükmüne göre: “ Nitelikleri yönünden bir yıldan az süren mevsim veya kampanya işlerinin yürütüldüğü işyerlerinde devamlı olarak çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri hakkında bu yönetmelik hükümleri uygulanır. “

·          Yeni Yönetmeliğin 13. maddesinde: ”kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sonraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanır.” hükmüne yer verilmiştir.
 
2.YILLIK ÜCRETLİ İZNE HAK KAZANMANIN HESAPLANMASI
2.1.Bir Yıllık Çalışma Süresi

·          İşçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için, işyerine girdiği günden, yani fiilen işe başladığı tarihten itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olması şarttır. Bu esas uyarınca, Yargıtay’ca belirtildiği üzere, bir takvim yılındaki kısmi çalışmalar için izin hakkı ve ücreti söz konusu olmayacağı gibi, bir yılı doldurmayan süre için orantılı olarak izin hakkı da doğmayacaktır.

·          Özetle, yıllık izin süresi belirlenirken, işçinin izne hak kazandığı tarihteki kıdemi esas alınır.
2.2.İşçinin İşe Devamının Kesilmesi Hali

·          İşçinin, yıllık ücretli izne hak kazanması için geçmesi gereken bir yıllık sürenin hesabında, yıllık izin bakımından çalışılmış sayılan haller dışındaki sebeplerle (İş K. md.55), işe devam etmemesi halinde, bu boşlukları karşılayacak kadar süre hizmet süresine eklenir (İş K. md.54/2).
2.3.Çalışmanın İşverenin Farklı İşyerinde Yapılması Hali

·          Yıllık ücretli iznin kazanılmasında bir yıllık çalışma süresinin aynı işverenin işyerinde geçmesi zorunludur ancak işverenin aynı işyerinde yapılması şart değildir. İşçinin, aynı işverenin çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilerek hesaba alınır.
2.4.İşyerinin veya İşverenin Bir Bölümünün Devri Hali

·          Yıllık ücretli izine hak kazanma konusunda aranılan bir yıllık çalışma süresi, işyerinin el değiştirmesinden sonra tamamlanmış olsa bile, işçi izin hakkını yitirmeyecektir. Çünkü, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre, işyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer. (İş K. md. 6/1).

3.YILLIK İZİN BAKIMINDAN ÇALIŞILMIŞ SAYILAN SÜRELER
 
·          Yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılan haller de vardır. Bu haller, İş Kanunu’nun 55. maddesinde açıklanmıştır. Bu sayımın sınırlayıcı (tahdidi) olduğu kabul edilmelidir. Bu nedenle iş sözleşmesinin askıda kaldığı , örneğin grevde çalışılmadan geçen süreler, izinsiz ve mazeretsiz devamsızlık süreleri, kadın işçinin 74. madde gereğince doğumdan sonraki sekiz haftadan sonra altı aya kadar kullanabileceği ücretsiz izin günleri bir yıllık sürenin hesabında göz önünde tutulamaz.

3.1.Kaza ve Hastalık Nedeniyle

·          İşçinin kaza geçirmesi veya hastalanması nedeniyle işine gidemediği günler. ( Ancak, 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen süreden fazlası sayılmaz.)

·          İşçi yıllık ücretli izni kullanırken hastalanacak veya kaza geçirecek olur ve bu nedenle kendisine ilgili sağlık kuruluşları tarafından sağlık izni verilirse, sağlık izni ile yıllık izinin iç içe girmemesi için, yıllık ücretli izin hakkı askıya alınacaktır.

3.2.Doğum Nedeniyle

·          Kadın işçilerin doğum nedeniyle aşağıda belirtilen sürelerde çalıştırılmadıkları günler

         - Doğumdan önce ve sonra 8’er hafta,

         - Çoğul gebelik halinde, doğumdan önce 10 hafta,

         - 1 yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için, günde toplam 1,5 saat süt izni.

·          Kadın işçilerin, doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler sekizer hafta olarak sınırlandırılmasına rağmen, kadın işçinin sağlık durumuna veya işin niteliğine göre doktor raporuyla bu sürelerin uzaması halinde, uzatılmış bu süreler yıllık ücretli iznin hesabında çalışılmış gibi sayılacaktır. (İş K. md. 74)

3.3.Askerlik Nedeniyle

·          İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz).

3.4.İşyerindeki Zorlayıcı Sebepler Dolayısıyla

·          İşyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın on beş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).

3.5.Yasanın 66.Maddesinde Sözü Gecen Süreler

·          Kanunun 66. maddesinde çalışma süresinden sayılan haller düzenlenmiş olup söz konusu madde aşağıdaki gibidir:

·          Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler.

·          b)     İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.

·          c)     İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler.

·          d)     İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler.

·          e)     Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler.

·          f)      Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.

·          İşin niteliğinden doğmayıp da işveren tarafından sırf sosyal yardım amacıyla işyerine götürülüp getirilme esnasında araçlarda geçen süre çalışma süresinden sayılmaz

3.6.Hafta Tatili,Ulusal Bayram,Genel Tatil Günleri

·          Hafta tatil,ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık ücretli izin süresinden sayılmayan günlerdir.

3.7.Röntgen Muayenelerinde Çalışmalarda

·          3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazar gününden başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.

3.8.İş Mevzuatı İle İlgili Görevlerde Geçen Süreler

·          İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis,      kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.

3.7.Evlilik ve Ölüm Hali

·          İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler.

4.YILLIK ÜCRETLİ İŞİN ŞARTLARININ GERÇEKLEŞMESİNİN DOĞURDUĞU ŞARTLAR

 4.1.Belli Bir Süre İçin İzin İsteme Hakkı

·          İşçi, işverenden, belli bir süre için, iş yükümünden kurtarılmasını isteme hakkı kazanır. Şu halde işçi, yıllık ücretli izin koşulları gerçekleşir gerçekleşmez işi bırakamaz; işveren izin verinceye kadar beklemek zorundadır.Örneğin;

YILLIK İZİN TALEP DİLEKÇESİ

.....................................                                                                                ../.../........

İNSAN KAYNAKLARI  MÜDÜRLÜGÜ’NE

                  …………………………….. adresinde kurulu işyerinizde .............................. sigorta sicil nosu ile ……………… departmanında çalışan işçilerinizdenim. ..................yılına ait yıllık ücretli iznimi ...../..../........  ve ....../..../........ tarihleri arasında kullanmak istiyorum,

Gereğinin yapılmasını arz ederim.

Saygılarımla,                                                                        

Adı  Soyadı                               :                                             

İmza-Tarih                               :

İzin Çıkış Tarihi                         :

İzin Dönüş Tarihi                       :

Yol İzni (Ücretsiz)                      : .... (Gün) Talep Edilmiştir/ Talep Edilmemiştir

İzin Kullanacağım

·          Adres                           :

·          Telefon                         :
4.2.Yıllık Ücretli İzin Süreleri

·          4857 sayılı İş Kanununda, ücretli izin süreleri 53. maddede düzenlenmiş olup aşağıdaki gibidir;

·          “İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
  •     Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden,
  •     Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden,
  •      On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden,
  •          az olamaz. Ancak on sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.”

5.YILLIK İZİN KULLANIMI

5.1.İzin Uygulaması ve İzin Kayıt Tutulması

·          Yıllık ücretli iznin ne zaman kullanılabileceğine, işverenin yönetim yetkisi gereğince işveren karar verir. İşveren, yeni İş Kanunu’nun 56/son maddesi hükmünce, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.
 
5.2.İznin İşveren Tarafından Bölünemiyeceği

·          Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez.(İş K. md. 56/1) Ancak tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden az olmamak üzere en çok üçe bölünebilir.(İş K. md. 56/3).

5.3.Kullanılmayan İznin Gelecek Yıla Devri

·          Yıllık ücretli izin kural olarak izne hak kazanıldığı yıl içinde işveren tarafından kullandırılmalıdır. Ancak izin yılının bitmesiyle kullanılamayan izin hakkı sona ermez ve gelecek hizmet yıllarına devreder.

5.4.Yıllık Ücretli İzin Süresi İçinde Sayılmayan Günler

·          Yıllık ücretli izin süresi içinde sayılmayan günler aşağıda açıklanmıştır:

 5.5. İşveren Tarafından Verilen Diğer İzinler, Hastalık ve Dinlenme İzinleri

·          İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan yıllık ücretli izinden başka ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri, yıllık izne mahsup edilemez (İş K. md.56/4).

5.6.Ulusal Bayram, Hafta Tatili Ve Genel Tatil Günleri

·          Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz ve İş Kanunun 53’ncü maddesinde belirtilen izin sürelerine eklenir (İş K. md.56/5).

5.7. Diğer Süreler

·          4857 sayılı İş Kanunu’nun 59/2. maddesine göre “İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17. maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27. madde gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe girmez.” Bu süreler de yıllık ücretli izin süresi içinde yer almaz.

5.8.Yıllık İzinde Çalışma Yasağı

·          İşçinin izin süresi içinde, ücret karşılığında başka bir işyerinde çalışması Kanunun 58. maddesi hükmü ile yasaklanmıştır. Bu süre içinde ücret karşılığında başka bir işyerinde çalıştığı anlaşılırsa, izin süresi için kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.

 6.YILLIK İZİN ÜCRETİ

6.1.İş Sözleşmesi Devam Eden İşçinin Yıllık İzin Ücreti

·          İşveren, yıllık iznini kullanan işçilerine izin dönemlerine ilişkin ücretlerini peşin olarak ödemek veya avans vermek zorundadır. (İş K. md. 57/1) Ancak fazla mesai, prim, sosyal yardım gibi ücretler peşin olarak ödenen izin ücretinin hesabında dikkate alınmaz. Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir ( İş K. md.57/son).

6.2.İş Akdinin Feshi Halinde Kullanılamayan Yıllık İzin Ücreti

·         Henüz kullanmadığı izin hakkı bulunan bir işçinin, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdirilirse, bu işçiye izin hakkı yerine izin ücreti verilebilir.

 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder